శ్రీవారి తొలి ఆలయాన్ని ఎవరు నిర్మించారు? నేటి తిరుమల వైభవం వెనుక ఎవరి సేవ ఉంది?

నేడు ప్రపంచ ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రంగా వెలుగొందుతున్న తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం ఒక్క రోజులో నిర్మించబడింది కాదు. శతాబ్దాల పాటు అనేక రాజులు, శిల్పులు, దాతలు, భక్తుల సేవలతో ఆలయం క్రమంగా విస్తరించి నేటి మహా వైభవాన్ని సంతరించుకుంది. అయితే తిరుమలలో తొలి ఆలయాన్ని ఎవరు నిర్మించారు? ఆ చరిత్ర ఏమి చెబుతోంది?

పురాణాల ప్రకారం, కలియుగంలో శ్రీమహావిష్ణువు శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామిగా శేషాచలంపై స్వయంభువుగా వెలిశారు. ఆ కాలంలో నేటిలా గోపురాలు, ప్రాకారాలు, బంగారు వాకిలి లేవు. దట్టమైన అడవుల మధ్య పవిత్ర స్థలంలో స్వామివారు కొలువై ఉండేవారని శ్రీ వేంకటాచల మహాత్మ్యం వివరిస్తుంది. మహర్షులు, యోగులు అక్కడ తపస్సు చేస్తూ స్వామివారిని ఆరాధించేవారని పురాణాల్లో పేర్కొనబడింది.

పురాణ గాథల ప్రకారం, శ్రీవారి పరమభక్తుడైన తొండమాన్ చక్రవర్తికి స్వామివారు ప్రత్యక్షమై తన కోసం ఆలయాన్ని నిర్మించాలని ఆదేశించారని చెబుతారు. ఆ దివ్య ఆజ్ఞ మేరకు తొండమాన్ చక్రవర్తి తొలి ఆలయాన్ని నిర్మించి, నిత్యపూజలు జరిగేలా ఏర్పాట్లు చేశారని శ్రీ వేంకటాచల మహాత్మ్యంలో ప్రస్తావించబడింది. అందుకే తిరుమల తొలి ఆలయ నిర్మాతగా తొండమాన్ చక్రవర్తి పేరు విశేషంగా చెప్పబడుతుంది.

అయితే చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం చూస్తే, ప్రస్తుతం లభిస్తున్న శాసనాల్లో తిరుమల ఆలయ అభివృద్ధికి సంబంధించిన స్పష్టమైన వివరాలు పల్లవుల కాలం నుంచి కనిపిస్తాయి. పల్లవులు ఆలయ అభివృద్ధికి తొలి రాజపోషకులుగా నిలిచారు. అనంతరం చోళ రాజులు నిత్యారాధనలు, నైవేద్యాలు నిరంతరం జరిగేలా భూములు, ఆస్తులను దానం చేశారు. పాండ్యులు, యాదవరాయులు కూడా ఆలయ విస్తరణకు తమ వంతు సహకారం అందించారు.

విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో తిరుమల ఆలయం అత్యంత వైభవాన్ని సంతరించుకుంది. ముఖ్యంగా శ్రీకృష్ణదేవరాయలు పలుమార్లు తిరుమలను దర్శించి, బంగారు ఆభరణాలు, రత్నాలు, భూములు, గ్రామాలను ఆలయానికి సమర్పించారు. ఆలయంలో అనేక నిర్మాణాలు చేపట్టడమే కాకుండా, నిత్యకైంకర్యాలు నిరంతరం కొనసాగేందుకు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేశారు. నేటికీ ఆలయంలో ఉన్న శ్రీకృష్ణదేవరాయల విగ్రహం ఆయన భక్తికి చిరస్మరణీయ గుర్తుగా నిలుస్తోంది.

ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న ఆనందనిలయం, రాజగోపురాలు, విశాలమైన ప్రాకారాలు, మండపాలు, ఇతర నిర్మాణాలు ఒక్క రాజు నిర్మించినవి కావు. శతాబ్దాల పాటు అనేక రాజవంశాలు, దాతలు, శిల్పులు, భక్తుల సేవల ఫలితంగానే తిరుమల ఆలయం ప్రపంచ ప్రఖ్యాత ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా రూపుదిద్దుకుంది.

పురాణ విశ్వాసం, చారిత్రక ఆధారాలు, రాజుల అంకితభావం, శిల్పుల కళాత్మక ప్రతిభ, కోట్లాది మంది భక్తుల విశ్వాసం కలిసి నిర్మించిన మహాక్షేత్రమే తిరుమల. అందుకే శ్రీవారి దర్శనం కోసం వచ్చే ప్రతి భక్తుడు కేవలం దైవదర్శనం మాత్రమే కాదు, వేల ఏళ్ల ఆధ్యాత్మిక చరిత్రను కూడా అనుభవిస్తాడు.