మెట్లు రాకముందు తిరుమల యాత్ర.. ప్రాణాలకు తెగించి శ్రీవారి దర్శనం

నేటి రోజుల్లో తిరుమల యాత్ర ఎంతో సులభంగా మారింది. ఘాట్ రోడ్లు, మెట్ల మార్గాలు, ఉచిత బస్సులు, తాగునీటి సౌకర్యాలు, విశ్రాంతి కేంద్రాలతో భక్తులు సౌకర్యంగా శ్రీవారిని దర్శించుకుంటున్నారు. అయితే శతాబ్దాల క్రితం పరిస్థితి పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండేది. అప్పట్లో రహదారులు, మెట్లు లేకపోవడంతో తిరుమల చేరుకోవడం ఒక సాహస యాత్రగా భావించేవారు.

శేషాచలం అడవుల మధ్య ఏర్పడిన కాలిబాటలే అప్పటి యాత్రికులకు మార్గం. భారీ బండరాళ్లు, లోయలు, ముళ్ల పొదలు, నిటారుగా ఉన్న కొండలను దాటుకుంటూ రోజుల తరబడి నడవాల్సి వచ్చేది. దట్టమైన అడవుల్లో పులులు, చిరుతలు, ఎలుగుబంట్లు సంచరించడంతో భక్తులు పెద్ద బృందాలుగా ప్రయాణిస్తూ "గోవిందా" నామస్మరణతో ముందుకు సాగేవారు.

రాత్రి వేళల్లో అడవుల్లోనే బస చేసి, చేతిలో దివిటీలు, కర్రలతో ప్రయాణం కొనసాగించేవారు. ప్రస్తుతం అలిపిరి మార్గంలో ఉన్న "మోకాళ్ల పర్వతం" పేరు కూడా అప్పటి భక్తుల అనుభవాలకే గుర్తుగా నిలిచింది. మెట్లు లేకపోవడంతో చేతులు, మోకాళ్ల సాయంతో కొండను ఎక్కాల్సి వచ్చేది.

వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, చిన్నారులు, రాజ కుటుంబాలకు చెందినవారిని డోలీల్లో కొండపైకి తీసుకెళ్లేవారు. ఆ సేవను డోలీ మోసేవారు శ్రీవారికి చేసే పుణ్యకార్యంగా భావించేవారు. ఎన్నో కష్టాలు ఎదురైనా భక్తి ముందు అవన్నీ చిన్నవేనని భావించి, ప్రాణాలను సైతం లెక్కచేయకుండా తిరుమల చేరుకుని శ్రీవారి దర్శనం చేసుకునేవారు.