తిరుమల మెట్లు ఎవరు నిర్మించారు? భక్తుల కష్టాలు చూసి రాజులు తీసుకున్న చారిత్రక నిర్ణయం

నేడు లక్షలాది మంది భక్తులు అలిపిరి, శ్రీవారి మెట్టు మార్గాల ద్వారా సులభంగా తిరుమలకు చేరుకుంటున్నారు. అయితే ఒకప్పుడు పరిస్థితి పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండేది. రాతి మెట్లు, రహదారులు లేని రోజుల్లో భక్తులు దట్టమైన అడవులు, ప్రమాదకరమైన కొండ దారులు దాటి శ్రీవారిని దర్శించుకునేవారు. ఈ కష్టాలను గుర్తించిన రాజులు యాత్రికుల కోసం శాశ్వత పరిష్కారం ఆలోచించారు.

చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం, తిరుమలలో రాతి మెట్ల నిర్మాణానికి విజయనగర సామ్రాజ్య పాలకులు విశేష ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. ముఖ్యంగా శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలో తిరుమల అభివృద్ధికి పెద్దపీట వేయబడింది. అయితే మెట్ల మార్గాల అభివృద్ధి ఒక్కసారిగా కాకుండా వివిధ రాజవంశాల కాలంలో దశలవారీగా కొనసాగింది. భక్తుల ప్రయాణం సురక్షితంగా ఉండేలా ప్రమాదకర ప్రాంతాల్లో రాతి మెట్లు నిర్మించి, కొండ ఎక్కే మార్గాన్ని మరింత అనుకూలంగా తీర్చిదిద్దారు.

మెట్లతో పాటు యాత్రికుల కోసం మార్గమధ్యంలో రాతి మండపాలను కూడా నిర్మించారు. ఎండ, వర్షాల నుంచి రక్షణ పొందేందుకు, అలసట తీర్చుకునేందుకు ఈ మండపాలు ఉపయోగపడేవి. ప్రస్తుతం అలిపిరి మార్గంలో కనిపించే కొన్ని పురాతన మండపాలు ఆ చారిత్రక నిర్మాణాలకు నేటికీ సాక్ష్యాలుగా నిలుస్తున్నాయి.

కాలక్రమేణా అలిపిరి మార్గం, శ్రీనివాస మంగాపురం వైపు ఉన్న ప్రాచీన దారి అభివృద్ధి చెంది నేటి అలిపిరి మెట్లు, శ్రీవారి మెట్టు మార్గాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. అనంతరం ఘాట్ రోడ్ల నిర్మాణం, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ఏర్పాటుతో భక్తుల కోసం తాగునీరు, విశ్రాంతి కేంద్రాలు, విద్యుత్ దీపాలు, వైద్యసేవలు, భద్రతా ఏర్పాట్లు వంటి అనేక సౌకర్యాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.

అయితే యుగాలు మారినా తిరుమల యాత్రలో ఒక విషయం మాత్రం మారలేదు. శ్రీవారి నామస్మరణతో "గోవింద... గోవింద..." అంటూ ప్రతి అడుగూ భక్తితో ముందుకు సాగే ఆ సంప్రదాయం ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. అందుకే తిరుమల మెట్లు కేవలం రాతి నిర్మాణాలు మాత్రమే కాదు... శతాబ్దాల భక్తి, చరిత్ర, సంస్కృతికి ప్రతీకగా నిలిచాయి.