తిరుమలలో శ్రీవారు ఎప్పుడు వెలిశారు? 5 వేల ఏళ్ల పురాణమా.. 2 వేల ఏళ్ల చారిత్రక ఆధారాలా?

కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవం శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి కొలువైన తిరుమల క్షేత్రం గురించి ప్రతి భక్తుడి మనసులో ఒక ప్రశ్న తప్పకుండా మెదులుతుంది. అసలు తిరుమలలో శ్రీవారు ఎప్పుడు వెలిశారు? ఇది ఐదు వేల సంవత్సరాల చరిత్రా? లేక రెండు వేల సంవత్సరాల చారిత్రక ఆధారాలా? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం తెలుసుకోవాలంటే తిరుమల చరిత్రను రెండు కోణాల్లో చూడాలి. ఒకటి పురాణాలు చెప్పే ఆధ్యాత్మిక చరిత్ర, రెండోది శాసనాలు, సాహిత్యం, చారిత్రక ఆధారాలు చెప్పే చరిత్ర.

హిందూ పురాణాల ప్రకారం ద్వాపరయుగం ముగిసి కలియుగం ప్రారంభమైన అనంతరం శ్రీమహావిష్ణువు శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి రూపంలో శేషాచలంపై స్వయంభూగా వెలిశారని విశ్వాసం. సనాతన ధర్మ కాలగణన ప్రకారం ప్రస్తుతం కలియుగం ప్రారంభమై ఐదు వేల సంవత్సరాలకు పైగా గడిచింది. అందుకే శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామిని "కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవం"గా భక్తులు ఆరాధిస్తారు. తిరుమల గర్భగుడిలోని మూలవిరాట్‌ను కూడా ఏ రాజు ప్రతిష్ఠించలేదని, ఏ శిల్పి చెక్కలేదని, స్వయంగా స్వామివారే శిలారూపంలో వెలిశారనే విశ్వాసం తరతరాలుగా కొనసాగుతోంది.

చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం చూస్తే, తిరుమల గురించి లభించిన అత్యంత ప్రాచీన ప్రస్తావనలు తమిళ సంగం సాహిత్యంలో కనిపిస్తాయి. సుమారు రెండు వేల సంవత్సరాల క్రితం రచించబడిన ఆ గ్రంథాల్లో ఈ ప్రాంతాన్ని "తిరువేంగడం"గా పేర్కొన్నారు. అప్పటికే ఈ ప్రాంతం పవిత్ర వైష్ణవ క్షేత్రంగా, శ్రీహరి ఆరాధన జరిగే ప్రాంతంగా ప్రసిద్ధి చెందినట్లు చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.

పురాణాల ప్రకారం తొండమాన్ చక్రవర్తి శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామికి తొలి ఆలయాన్ని నిర్మించినట్లు చెబుతారు. అయితే ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న రాతి ఆలయ నిర్మాణం పల్లవుల కాలంలో అభివృద్ధి చెందిందని చారిత్రక పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. సాధారణ శకం మూడో శతాబ్దం నుంచి ఎనిమిదో శతాబ్దం మధ్య గర్భగుడి, ప్రాకారాలు, రాతి నిర్మాణాల అభివృద్ధి జరిగినట్లు పరిశోధకులు పేర్కొంటున్నారు.

తిరుమలలో లభించిన అత్యంత పురాతన శాసనం సామాన్య శకం  866 సంవత్సరానికి చెందిన పల్లవుల కాలం నాటిదిగా గుర్తించారు. ఈ శాసనాల ద్వారా అప్పటికే ఆలయంలో నిత్యపూజలు, దీపారాధనలు, సేవలు నిరంతరాయంగా కొనసాగుతున్నాయని తెలుస్తోంది. అనంతరం చోళులు, పాండ్యులు, యాదవరాయులు, విజయనగర రాజులు తిరుమల అభివృద్ధికి విశేష సేవలు అందించారు. ముఖ్యంగా శ్రీకృష్ణదేవరాయలు అనేకసార్లు తిరుమలను దర్శించి విలువైన బంగారు ఆభరణాలు, కానుకలు సమర్పించారు. ఆయన వేయించిన శాసనాలు నేటికీ ఆలయ ప్రాంగణంలో దర్శనమిస్తున్నాయి.

రాజులు మారిపోయారు, సామ్రాజ్యాలు అంతరించిపోయాయి, కాలం ఎన్నో మార్పులు చూసింది. కానీ తిరుమలలో శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి నిత్యకైంకర్యాలు మాత్రం ఎప్పుడూ ఆగలేదు. సుప్రభాతం, తోమాలసేవ, అర్చన, నైవేద్యం, ఏకాంతసేవ వంటి ఆరాధనలు శతాబ్దాలుగా నిరంతరాయంగా కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి.

అందువల్ల పురాణాలను విశ్వసించే భక్తుల దృష్టిలో శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి కలియుగ ప్రారంభంలోనే, సుమారు ఐదు వేల సంవత్సరాల క్రితం స్వయంభూగా వెలిశారు. చారిత్రక ఆధారాలను పరిశీలిస్తే, తిరుమలలో కనీసం రెండు వేల సంవత్సరాలుగా శ్రీహరి ఆరాధన కొనసాగుతోందని, ప్రస్తుతం ఉన్న రాతి ఆలయానికి సుమారు 1,700 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉందని తెలుస్తోంది. ఈ రెండు కోణాలను కలిపి చూసినప్పుడు తిరుమల కేవలం ఒక ఆలయం మాత్రమే కాదు... పురాణం, చరిత్ర, భక్తి, సంస్కృతి, ఆధ్యాత్మికత కలిసిన మహోన్నత దివ్యక్షేత్రమని స్పష్టమవుతుంది.