అమరావతి క్వాంటం వ్యాలీలో అద్భుత ఘట్టం.. దేశంలోనే తొలిసారి..

అమరావతిలోని క్వాంటం వ్యాలీ (AQV)లో భారత సాంకేతిక రంగ చరిత్రలోనే ఒక కీలక మైలురాయి నమోదైంది. స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో అభివృద్ధి చేసిన డైల్యూషన్ రిఫ్రిజిరేటర్ 4 కెల్విన్ (-269 డిగ్రీల సెల్సియస్) ఉష్ణోగ్రతను విజయవంతంగా చేరుకుంది. ఈ ఘట్టాన్ని దేశీయ క్వాంటం టెక్నాలజీ అభివృద్ధిలో అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన ముందడుగుగా శాస్త్రవేత్తలు అభివర్ణిస్తున్నారు.

మేధా టవర్స్‌లోని క్వాంటం రిఫరెన్స్ ఫెసిలిటీ (QRF)లో ఈ ప్రయోగాన్ని విజయవంతంగా పూర్తి చేశారు. క్వాంటం కంప్యూటింగ్‌కు అవసరమైన అత్యంత శీతల వాతావరణాన్ని సృష్టించగల ఈ డైల్యూషన్ రిఫ్రిజిరేటర్‌ను పూర్తిగా స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో అభివృద్ధి చేయడం విశేషంగా నిలిచింది. ఇది ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లక్ష్యానికి మరింత బలం చేకూర్చే అభివృద్ధిగా పరిగణిస్తున్నారు.

క్వాంటం కంప్యూటర్ల పనితీరులో డైల్యూషన్ రిఫ్రిజిరేటర్లు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఇవి హీలియం-3, హీలియం-4 వాయువుల మిశ్రమాన్ని ఉపయోగించి ఉష్ణోగ్రతను -269 డిగ్రీల సెల్సియస్ వరకు తగ్గిస్తాయి. ఈ అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రత వద్ద సూపర్‌కండక్టింగ్ పరికరాలు, క్రయోజెనిక్ ఎలక్ట్రానిక్స్, సింగిల్-ఫోటాన్ డిటెక్టర్లు, మైక్రోవేవ్ వ్యవస్థలు, క్వాంటం కమ్యూనికేషన్ వంటి అత్యాధునిక సాంకేతికతలను పరీక్షించే అవకాశం ఉంటుంది.

తాజా అభివృద్ధితో, క్వాంటం హార్డ్‌వేర్ అవసరాల్లో సుమారు 85 శాతం దేశీయంగా అభివృద్ధి చేయగల సామర్థ్యాన్ని సాధించాలనే దిశగా ప్రణాళికలు వేగవంతమయ్యాయి. 2025 సెప్టెంబర్‌లో ప్రారంభమైన ఈ ప్రాజెక్టు తక్కువ సమయంలోనే గణనీయమైన పురోగతిని సాధించింది.

గత ఏడాది మేధా టవర్స్ మరియు ఎస్ఆర్ఎం యూనివర్శిటీల్లో క్వాంటం రిఫరెన్స్ ఫెసిలిటీ సెంటర్లు ప్రారంభమయ్యాయి. ఇకపై అమరావతి క్వాంటం వ్యాలీ, దేశీయ స్టార్టప్‌లు, రీసెర్చ్ ల్యాబ్‌లు, యూనివర్శిటీలు మరియు పరిశ్రమలకు కీలక కేంద్రంగా మారనుంది. క్వాంటం టెక్నాలజీపై పనిచేస్తున్న సంస్థలు తమ సాంకేతికతను ఇక్కడ పరీక్షించుకునే అవకాశాన్ని పొందనున్నాయి.

ఈ అభివృద్ధితో భారతదేశం క్వాంటం కంప్యూటింగ్ రంగంలో స్వయం సమృద్ధి దిశగా మరింత బలమైన అడుగు వేసినట్లైంది. అమరావతి క్వాంటం వ్యాలీ భవిష్యత్‌లో దేశానికి ప్రధాన టెక్నాలజీ హబ్‌గా ఎదిగే అవకాశాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.